مسمومیت با ماهیان خال مخالی

 

شایع ترین مسمومیت های غذایی دریایی در سراسر جهان به نظر می رسد که مسمومیت با ماهیان خال مخالی است. این نوع مسمومیت بعد از خوردن ماهیان خال مخالی مانند تن، ماکرال که گوشت چرب و سیاه رنگ دارند و یا به میزان کمتر، با خوردن ماهیان غیر خال مخالی با گوشت سیاه رنگ مانند ساردین و شاه ماهی روی می دهد.

عموماً، این نوع مسمومیت با ماهیانی است که مقادیر بالایی از اسیدآمینه هیستیدین (histidine) دارند که توسط بعضی از گونه های فلور، به هیستامین دی کربوکسیله می گردد و می تواند در گوشت به مقادیر بالایی برسد. با این وجود، دلایلی در دسترس است که نشان می دهد هنوز اتیولوژی این نوع مسمومیت در هاله ای از ابهام است. بعضی از پژوهشگران پیشنهاد کرده اند که یک عامل ناشناخته (شاید یک سم یا سمومی از جلبک ها) تخلیه کنندة قوی ماست سل ها (mast cells) بوده و موجب آزاد سازی هیستامین درونی (endogenous) می گردد. از سوی دیگر، گفته می شود که ماهیان سالم، چنانچه به خوبی نگهداری نشوند، سمّی می‎گردند. اگر این ماهیان برای چند ساعت در شرایط درجه حرارت اتاق یا در آفتاب نگهداری شوند، هیستیدین در بافت‎های ماهیچه ای آنها تحت اثر باکتری ها به سورین (saurine) که یک مادة هیستامین مانند است، تبدیل می‎گردد. این باکتری ها شامل پروتئوس، کلستریدیوم، سالمونلا و اشرشیا کلی می باشند.

تأیید آزمایشگاهی ماهی آلوده با بررسی محتوی هیستامین آن حاصل می آید که در این صورت این میزان به بیش از 100 میلی گرم در هر 100 گرم بافت ماهیچه ای ماهی بالغ می گردد.

 

یافته های بالینی

نخست، مزة ماهی به نظر تند و تیز می آید و بعد از 30 تا 60 دقیقه علائم دیگر که ویژة مسمومیت با هیستامین است ظهور می یابند. این علائم شامل گوارشی توأم با سردرد و تپش قلب است که تندی ضربان قلب با افت فشارخون به صورت سندرم آلرژی مانند را به دنبال خواهد داشت. این سندرم ممکن است توأم با واکنش کهیری پوست، اسپاسم راه های هوایی، یا شوک آنافیلاکسی در دستگاه گردش خون باشد.

 

درمان

درمان اولیه شامل برداشت مواد جذب نشده از طریق استفراغ یا لاواژ معده ای (در صورتی که بیمار هوشیاری خوبی دارد) می باشد. برای درمان علائم، ضد هیستامین ها (50 میلی‎گرم دیفن هیدرامین یا داروهای مشابه) از طریق وریدی یا عضلانی (در موارد شدید) و یا خوراکی (در موارد ضعیف تر) می بایست تجویز نمود. در موارد شدیدتر، 300 میلی‎گرم سایمتیدین برای بلاک کامل گیرندة هیستامین می‎توان اضافه نمود. درمان های علامتی و تجویز آدرنالین یا استروئیدها نیز پیشنهاد شده اند. علائم معمولاً طی 8 تا 12 ساعت فرو می‎نشینند.

پیشگیری از طریق نگهداری و آماده سازی خوب ماهی امکان پذیر است. منجمد کردن سریع ماهی ها و عدم قرار دادن آن در درجه حرارت اتاق یا آفتاب، رخداد این نوع مسمومیت را کاهش می دهد.